Teoria Osobowości w oparciu o Faktor Wielkiej Piątki.
The Big Five.
Świat psychologii doszedł do momentu, w którym coraz szerzej propaguje tzw.„5 Faktorów Ludzkiej Osobowości” – The Big Five (ang.)
Na przełomie ostatnich 3-4 dekad, psycholodzy naukowo dowiedli i udokumentowali, że to właśnie te 5 domen rządzi jakością życia ludzkiego, determinując szczęście osobiste, karierę zawodową, życie socjalne, poziom finansowy.
Faktor Wielkiej Piątki jest uznawany za jedno z najbardziej wszechstronnych, udokumentowanych naukowo i empirycznie odkrycie psychologii osobowościowej. Zdefiniowanie cech i struktury ludzkiej osobowości jest jednym z fundamentalnych celów psychologii jako takiej. Badania zajęły psychologom prawie 4 ostatnie dekady. Każdy z 5 faktorów zawiera w sobie wiele pod-cech, które wzajemnie ze sobą korelują.
Oto one:
Otwartość: inwencja, ciekawość kontra powściągliwość, ostrożność, konserwatyzm.
To docenianie sztuki, emocji, przygody, niezwykłych idei, ciekawość, różnorodność doświadczeń. Cecha ta rozróżnia ludzi na tych o dużej wyobraźni, otwartych na doświadczanie i intelektualnie wciąż ‘głodnych’, oraz na tych stojących twardo na ziemi. Ci pierwsi, w porównaniu do ludzi zamkniętych w sobie, wydają się być bardziej kreatywni i bardziej świadomi swoich własnych emocji. I to oni są bardziej skłonni do kultywowania niekonwencjonalnych przekonań.
Ludzie z niskim poziomem otwartości są skłonni do bardziej konserwatywnych (konwencjonalnych) zachowań i tradycjonalnych zainteresowań. Preferują rzeczy i sytuacje bez zbędnych ozdobników, jasno nazwane, proste i nieskomplikowane w swym wyrazie od wielowymiarowych czy też subtelnie wyrażonych. Często traktują sztukę i naukę z podejrzliwością, uznając ich dzieła i odkrycia jako nieinteresujące.
- mam bogate słownictwo
- mam bardzo żywą wyobraźnię
- mam doskonałe pomysły
- poświęcam wiele czasu na zastanawianiu się
- używam wiele trudnych słów
- nie interesują mnie abstrakcje
- nie mam dobrej wyobraźni
- mam trudność w rozumieniu abstrakcyjnych idei
Sumienność:cecha wskazująca na preferowanie zaplanowanego działania niż spontanicznego zachowania, na dążenie do osiągania celów, osiągnięcia mistrzostwa w umiejętnościach, uzyskiwaniem wysokiego standardu. Ma wpływ na sposób w jaki kontrolujemy i regulujemy naszą impulsywność. Jej domeny zachowań to: zorganizowanie, deliberacja, potrzeba osiągania celów, skuteczność, zorganizowanie kontra “odpuszczanie”, niedbałość, brak zainteresowania osiąganiem celów.
- jestem zawsze przygotowany
- ekscytuje mnie moja praca
- postępuję wg planu
- zadania domowe wykonuję zawsze porządnie
- lubię porządek
- zwracam uwagę na detale
- zostawiam swoje rzeczy porozrzucane wokół
- robię bałagan
- zawsze zapominam odkładać rzeczy na swoje miejsce
- z lenistwa unikam obowiązków
Zgodność: przyjacielskość, zrozumienie (współodczuwanie), współpraca kontra podejrzliwość rywalizacja, antagonizm wobec innych. Zgodność odzwierciedla indywidualne różnice w ogólnym zrozumieniu dla socjalnej harmonii.Osoby zgodne doceniają przebywaniem w życiu wśród innych ludzi. Są z reguły rozważni, przyjacielscy, szczodrzy, pomocni (uczynni) i chętni do konsensusu z innymi. Mają także optymistyczny sposób widzenia ludzkiej natury jako takiej. Są z reguły uczciwi, godni zaufania i skromni.
Ludzie o niskim poziomie ‘zgodności’ plasują swój interes ponad współdzielenie się z innymi. Nie utożsamiają się z innymi ludźmi i nie mają tendencji do ‘dzielenia się’ z innymi. Czasami ich sceptycyzm na temat cudzych motywacji czyni z nich ludzi podejrzliwych, nieprzyjaznych i niezdolnych do współpracy (współdziałania).
- jestem zainteresowany ludźmi
- czuję ludzkie emocje
- mam miękkie serce
- daję ludziom to odczuć
- jestem empatyczny
- poświęcam czas dla innych
- nie jestem zainteresowany cudzymi problemami
- nie interesują mnie inni ludzie
- poświęcam mało uwagi innym ludziom
- obrażam innych ludzi
- lubię przebywać w odosobnieniu
Ekstrawersja – charakteryzuje się pozytywnymi emocjami, tendencją do wyszukiwania sytuacji stymulujących i towarzystwa innych ludzi. Cecha ta jest mocno zaakcentowana przez związek ze światem zewnętrznym.
Ekstrawertycy cieszą się przebywaniem wśród ludzi i często postrzegani są jako naładowani energią. Są skłonni do entuzjazmu, zorientowani na działanie, zawsze mówiący “Tak!” lub “Chodźmy i zróbmy to!” wobec możliwości doświadczenia czegoś ekscytującego. W grupie lubią zabierać głos jako pierwsi oraz zwracać na siebie uwagę.
Introwertykom brakuje socjalnego entuzjazmu i poziomu aktywności ekstrawertyków. Są cisi, zamknięci w sobie, deliberujący i mało zaangażowani w życie socjalne. Ich brak zaangażowania nie powinien być interpretowany jako wstydliwość lub skłonność do depresji. Oni po prostu potrzebują większej stymulacji i więcej czasu w samotności. Mogą być bardzo aktywni i energetyczni, a jednocześnie asocjalni.
- jestem typem balangowicza
- nie mam nic przeciwko byciu w centrum uwagi
- czuję się komfortowo wśród ludzi
- to ja zaczynam konwersację
- na przyjęciach rozmawiam z wieloma różnymi ludźmi
- nie odzywam się wśród obcych mi ludzi
- nie lubię zwracać uwagi na siebie
- nie lubię dużo mówić
- mam mało do powiedzenia
Neurotyczność - jest tendencją do doświadczania negatywnych emocji, takich jak złość, irytacja, depresja. Jest czasami nazywana emocjonalną niestabilnością. Ci, którzy wykazują wysoki poziom neurotyczności są nadpobudliwi ze skłonnością do ‘nadreakcji’ oraz mocno podatni na stres. Są skłonni do traktowania zwykłych sytuacji jako przerażających, frustrujących i beznadziejnie trudnych. Ich negatywne reakcje emocjonalne trwają długi czas, co równoznaczne jest z tym, że często są w t.zw. złym nastroju. Problemy z ‘wyregulowaniem’ emocjonalnym u osób z wysokim poziomem neurotyczności mogą pomniejszać ich zdolność do jasnego myślenia i dawania sobie rady ze stresem jako takim.
Na przeciwstawnym poziomie (niski poziom neurotyczności) znajdują się ludzie, którzy nie denerwują się z byle powodu i są mniej nadpobudliwi. Są spokojni, emocjonalnie stabilni, wolni od długotrwałych negatywnych emocji. Wolność od negatywnych emocji niekoniecznie jest równoznaczna z doświadczaniem samych pozytywnych emocji.
- łatwo się rozpraszam
- często zmieniam nastrój
- łatwo się irytuję
- łatwo się stresuję
- łatwo się złoszczę
- mam częste wahania nastroju
- często jestem smutny
- martwię się o rzeczy i sprawy
- ogólnie jestem bardzo zrelaksowany
- rzadko mam “doła”
Dla lepszego zapamiętania poszczególnych 5 domen można używać skrótu
NOSZE:
Neurotyczność, Otwartość, Sumienność, Zgodność, Ekstrawertyzm
Jeżeli porównamy The Big Five z Inteligencją Emocjonalną, której najkrótsza definicja jest następująca:
Inteligencja Emocjonalna [ang. EI- Emotional Intelligence) – kompetencje osobiste człowieka w rozumieniu zdolności rozpoznawania stanów emocjonalnych własnych oraz innych osób, jak też zdolności używania własnych emocji i radzenia sobie ze stanami emocjonalnymi innych osób oraz zawiera 3 główne kompetencje:
1.kompetencje psychologiczne (relacje z samym sobą)
- samoświadomość – samoocena – samoregulacja (samokontrola)
2.kompetencje społeczne (relacje z innymi)
- empatia – asertywność – perswazja – przywództwo – współpraca
3.kompetencje prakseologiczne (inaczej kompetencje działania) – nasz stosunek do zadań, wyzwań i działań,
- motywacja – zdolności adaptacyjne
Zadać możemy sobie pytanie: jaka jest różnica? Po co istniejące testy, mierzenie? I o ile na pytanie pierwsze ja nie znajduję właściwie żadnej konkretnej odpowiedzi, to na pytanie drugie odpowiem tak: ludzie lubią znać swoją “miarę”. I to jest OK. Natomiast NIE-OK zaczyna się, gdy nie chcemy wykorzystać tej wiedzy do wprowadzenia w naszej osobowości pozytywnych zamian, które uczynią z nas lepszych, bardziej świadomych i bardziej empatycznych ludzi.
Dla zainteresowanych zmierzeniem swojej IE podaję link do test na IE :
http://prawdziwa-milosc.pl/testy/inteligencja-emocjonalna
Dla zainteresowanych zmierzeniem swojej The Big Five podaję linki do Personality Test (niestety, póki co nie ma polskiej wersji testu)
http://www.outofservice.com/bigfive/
lub
http://similarminds.com/cgi-bin/newbig5.pl
E.S.
Facebook